Yabani Bitkiler ve Özellikleri

/ 14 Nisan 2018 / 608 Görüntüleme / yorumsuz /
1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (1)
Loading...

Yabani bitkiler dediğimizde akla ilk gelen ormanlık alanlarda , yol kenarlarında veya çöplerin yanında kendiliğinden çıkmış otsu bitkiler dir. Halbuki yabani bitkiler her yerde vardır. Bir bitki istenmediği yerde yetişiyorsa oraya göre yabani bitki olmuştur. Örneğin; biber yetiştirilen bahçede biberlerin arasında çıkan semiz otları birer yabani bitkidir. Biber bahçesinden kopartılarak dışarı atılır. Bir çok yabani bitki bulunduğu alanda hızla yayılarak çoğalırlar.

YABANİ BİTKİLER

Yabani bitkiler doğanın bizlere altın tepside sunduğu bir mucizesidir aslında. Doğa insan hayatının olmazsa olmazlarındandır. Yaşam kaynağıdır. Hastalandığımızda kullandığımız  ilaçların içinde mutlaka doğadan gelen şifalı bitkiler bulunur. Kimyasallarla karıştırılarak ilaç haline getirilir. Bu İlaçları kullandığımızda  bazı yan etkilere sebep olduğundan, artık günümüz insanı modern tıbbın yanında bitkisel tedavi yöntemlerini de kullanmaktadır. Ölümden başka her türlü derdin devasını toprakta bulmak mümkündür. O yüzden çevreye karşı sorumluluklarımızı da her zaman yerine getirmeli ve çevremizdeki kişileri de uyarmalıyız. Özellikle toprak ve hava kirliliğine neden olabilecek her türlü etkinin ortadan kaldırılması gerekmekte veya en aza indirilmesi sağlanmalıdır. Toprak kirliliği aynı zamanda su kirliliğidir ve bu kirlilik oranları yükseldikçe bitkilere yansımaktadır. Toprağı kirleten atıklar ve kimyasallardan uzak durulmalıdır. Doğanın biz insanlara ve hayvanlara sunduğu mucizeyi kendi ellerimizle yok etmemeliyiz. Bitkilerin faydalarından yararlanmak istiyorsak bitkilerin temiz bir doğada yetişmesini sağlamamız gerekir. Doğada çok sayıda şifalı bitkiler bulunur. Bunların bir çoğunu görmüşüzdür fakat özelliklerinden haberimiz yoktur. Bir çok bitkinin özelliğini bilmediğimiz gibi ismini dahi bilmeyiz. Bu mucizevi bitkilerden bazılarından biraz bahsedelim:

Türkiye’de Bulunan Yabani Bitkilerin Listesi

Acı Bakla (Termiye):

Acı bakla

Halk arasında yahudi baklası, mısır baklası ve deli bakla olarakta adlandırılmıştır. Her sene aynı yerinde tekrar yeşerir. Renkleri genelde açık lila ve pembemsi tonlardadır. Boyları yaklaşık 120cm.ye kadar uzanır. Anavatanı Avrupa ve Balkanlardır. Ülkemizde genelde ege ve marmara bölgelerinde görülür.

Alıç (Aluç):

Alıç

Gülgiller familyasının bir türüdür. Yabani bir sonbahar meyvesidir. Alıç ağacının boyları 10m.ye kadar uzanır. Ağaç dikenli ve meyvelerinin rengi beyaz, kırmızı, sarı, pembemsidir. Tatları ekşi ve elma tadı arasında bir tada sahiptir.

Ardıç:

Servigiller familyasına aittir. Yaprakları iğne yaprak ve hoş kokuludur. Ülkemizin kuzey Anadolu, Trakya ve Akdeniz bölgesinin dağlarında, yüksek kesimlerde yetişir. Dört mevsim yapraklarını dökmez. Üzerinde siyah küçük yemişleri bulunur.

Ayrık Otu:

Ayrık otu

Genelde herkes tarafından görsel olarak bilinen bir bitkidir. Tarlalarda, yol kenarlarında, bahçelerde, meralarda ve çayırlarda yetişen uzun ömürlü yabani bir bitkidir. Ayrık otu buğdaygiller familyasına aittir. Özellikle bahçe ve tarlalarda çiftçilerin topraklarını işgal eden ve hızla yayılan bir yabani ottur.

Baldıran Otu:

Baldıran otu

Maydonozgiller familyasına ait bir bitki türüdür. Gölge ve nemli yerlerde yetişir. Zehirli bitkiler arasında yer alır. Halk arasında yılan otu ve ağı otu olarakta bilinir.

Banotu (Konca):

Banotu

Patlıcangiller familyasına ait bir bitki türüdür. Genellikle gölgelik yerlerde ve  yol kenarlarında yetişir. Yumuşak tüylü ve otsu bir bitkidir. Boyarı 80cm.ye kadar uzanır. Kökeni Avrasya bölgesi olan bu bitki günümüzde dünyanın her yerinde yetişir.

Böğürtlen:

Gülgiller familyasının rubus cinsini oluşturur. Halk arasında karamık olarakta bilinir. Ülkemizin doğudan batıya, güneyden kuzeye her bölgesinde yetişir. Yaban üzümü olarakta adlandırılır. Bitki çalılık şeklinde çok dallı ve dikenlidir. Yaprakları saplı ve kenarları dişlidir. Meyveleri ham halinde kırmızı, olgunlaşınca siyaha döner.

Civan Perçemi:

Civan perçemi

Papatyagiller familyasına ait bir bitkidir. Bin bir çiçek veya kandil çiçeği olarakta adlandırılır. Kurak yerleri seven bir bitkidir. Yaklaşık 70-80 tane farklı çeşidi bulunur. Boyarı 20 ila 90cm.ye kadar uzanır. Yaz mevsiminde beyaz, kırmızısı, sarı, mavimtırak renkleri açan türlerini bulmak mümkündür. Yaprakları uzun ve parçalıdır.

Çemen otu:

Baklagiller familyasına ait bir bitkidir. Anavatanı yakın doğu, Lübnan, Suriye, Çin, güney Avrupa ve Hindistan’dır. Ülkemizde en çok Yozgat ve Kayseri’de kullanılır. En çok yetiştiği yer Akdeniz bölgesidir.  Halk arasında çaman otu ve boy otu olarakta bilinir.

Çitlembik:

Çitlembik karaağaçgiller familyasının bir üyesidir. Her yıl yaprak döker.  Yaklaşık 60-70 kadar türü bulunur. Çitlembik ağacının boyları 8-25m. Uzunluğundadır. Yaprakları oval, sivri uçlu ve kenarları tırtıklıdır. Meyveleri küçük sert tanecikleri halinde, kırmızı, mor ve mavimsi renklerdedir.  Bazı türleri süs ağacı olarak yetiştirilir.

Çoban Çökerten:

Çoban çökerten

Kimyongiller familyasına ait bir bitkidir. Halk arasında genel adı çakır dikendir. Deve çökerten, çarık dikeni gibi isimlerle de bilinir. Ülkemizin her yerinde görmek mümkündür.  Anavatanı Avustralya’dır. Asya, Avrupa ve Amerika’da da yetişir. Bitki küçük, çiçekleri ise açık sarıdır.

Çörek Otu:

Çörekotu

Düğünçiçeğiller familyasına ait otsu bir bitkidir. Kumlu ve gevşek toprağı sever. Her yıl tohumlarından tekrar çıkar. Bitki çiçeklenme dönemine kadar suya ihtiyaç duyar. Nohut büyüklüğündeki kozalarının içinde küçük siyah, hoş kokulu tohumları bulunur.

Dağ çileği:

Dağ çileği

Yabani çilek olarakta bilinir. Ülkemizde ege, Akdeniz  ve marmara bölgelerinde görülmekle beraber genelde Karadeniz bölgesinin fındık ve çay bahçelerinin kenarlarında ormanlarda ve yaylalarda görülür. Mayıs haziran gibi beyaz çiçek açar ve meyveleri olgunlaşınca kırmızıya döner.

Devedikeni:

Papatyagiller familyasına ait bir bitkidir.  Genelde 1 ve 2 yıllıktır. Boylarının uzunluğu 30 ila 100cm.ye kadar uzanır. Temmuz ve ağustos aylarında  beyaz, erguvan ve morumsu açan çiçekleriyle dikkat çeker. Devedikeni nadasa bırakılmış tarlalarda, yol kenarlarında ve boş kalmış arsa ve evlerin bahçelerinde çıkar.

Düğün çiçeği:

Düğün çiçeği

Düğün çiçeğigiller familyasının ranunculus  türüdür. Yaklaşık olarak 400’e yakın çeşidi doğada mevcuttur.  Otsu bir bitki olan düğünçiçeği  mart ve nisan aylarında beyaz, sarı, kırmızısı renklerde çiçekler açar. Nemli ve gölgelik yerlerde yetişir. Bazı türlerinin çiçekleri parlak ve büyüktür. O yüzden bahçecilikte yetiştirilir.

Ebegümeci:

Ebegümeci

Ebegümecigiller familyasına ait bir bitkidir. Tarlalarda, bahçelerde hemen her yerde görmek mümkündür. Ülkemizde 8.cesit ebegümeci türü yetişir. Yaz aylarından başlayıp sonbahara kadar pembe ve eflatun renginde, çizgili çiçekleri açar. Yaprakları yuvarlak, uzun saplı ve dişlidir.

Gelincik otu:

Gelincik otu

Gelincikgiller familyasına ait  otsu bir türü olup, dünyada en çok yayılma gösteren bir bitkidir. Çok yıllık bir bitki değildir. Baharın gelmesiyle birlikte tarlalarda, bahçelerde çayırlarda, yol kenarlarında bile görmek mümkündür. Yazın başlarına doğru kırmızı açan çiçekleri doğayı süsler. Yaprakları hafif tüylü ve uzun, girintili çıkıntılıdır.

Gülhatmi:

Gülhatmi

Ebegümecigiller familyasından çok  yıllık bir bitkidir. Boyları 2 ila 2.5m.ye kadar uzanan çiçekli ve otsu bir bitki olan gülhatminin anavatanı Çin’dir. Çiçeklerinin renkleri pembeden kırmızı tonlarına, sarımtırak ve morumsudur.

Günlük bitkisi:

Günlük bitkisi

Fındıkgiller familyasından bir ağaçtır. Boyları 20m.ye kadar uzanan  ve kış mevsiminde yapraklarını dönmeyen bir bitkidir. Yaprakları parçalı olduğundan çınar yapraklarını anımsatır.

Güzelavratotu:

Güzelavratotu

patlıcangiller familyasına ait bir bitkidir. Halk arasında it üzümü olarakta bilinir. Anavatanı Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya’dır. Çok yıllık ve otsu bir bitki olan güzelavratotu görünüş itibariyle yaban mersinine benzer.

Hayıt:

Hayıt

Mineçiçeğigiller familyasından çok yıllık bir bitkidir. Boyları 1m.den 3m.ye kadar uzanan, beyaz ve mor çiçekler açan çalılık görünümündedir. Çiçekleri yaz sonunda açar ve sonbaharda küçük meyveleri oluşur.

Hodan:

Hodan

Hodangiller familyasına ait bir yıllık bir bitkidir.  Asıl anavatanı Suriye’dir. Halk arasında sağırdili, zembil çiçeği gibi isimlerle de bilinir. Boyları  15 ila 60cm.  arasında değişir. Mayıs ve eylül aylarında mavi renk çiçekler açan, kaba tüylü otsu bir bitkidir.

Isıran otu:

Isıran otu

Isırgangiller familyasının urtica cinsinden otsu bir bitkidir. Doğal yetişme alanı Avrasya ve Kuzey Amerika olsa da ülkemizin her yerinde görmek mümkündür. Mayıs ve ağustos aylarında çiçek açan bir yıllık bitkidir. Halk arasında da ısırgan otu olarak bilinir.

Kantaron otu:

Kantaron otu

Kantarongiller familyasına ait sarı ve kırmızı çiçekleri olan şifalı bir bitkidir. Genelde yol kenarlarında, orman ve tarla kenarlarında, çayırlarda, yaylalarda yetişir. Temmuzdan eylül ayına kadar çiçek açar. Halk arasında kılıç otu, mayasıl otu ve koyun kıran gibi isimlerle anılır.

Kara yılan otu:

Kara yılan otu

Kara yılan otu dere ve ırmak gibi su kenarlarındaki ağaçların çevresinde yetiştiği gibi kurak yerlerde yol kenarlarında da yetişir. Düğün çiçeğigiller familyasından olup ana vatanı Kuzey Amerika’dır. İlk kullanımı kızılderililer tarafından keşfedilmiştir.

Karahindiba;

Karahindiba

Karahindiba ülkemizin her bölgesinde rahatlıkla bulunabilecek ve sadece tarlalarda bahçelerde değil  yol kenarlarında bile kendiliğinden yetişen bir bitkidir. Çiçeklenmemiş hali yani taze iken yemeyi yapılarak veya yemeklerin yanında çiğ olarakta tüketilebilir. Çiçeklerinden çay demlenerek fayda sağlanabilir. Nisan, mayıs aylarında sarı açan çiçekleri ve özellikle çocukların üfleyerek eğlendikleri paraşütlü tohumlarıyla dikkat çeker.

Karabaş otu:

Karabaş otu

Ballıbabagiller familyasının bir türüdür. Genelde sıcak yerleri sever. Akdeniz bölgesinde çok görülen, boyları 30 ila 100cm.ye kadar uzanan bir mor çiçekler açan çok yıllık bir bitkidir. Karabaş otu lavantanın bir türüdür.

Katırtırnağı otu:

Katırtırnağı otu

Baklagiller familyasına ait her mevsim yeşil kalmayı başarabilen bir bitkidir. Kuzeybatı Afrika ve güneybatı Asya’da bulunur. Ülkemizde ege kıyıları ve Akdeniz bölgesine ait küçük çalılık türüdür. Çok yapraklı olan ve yapraksız türü bulunur. Genç sürgünler narindir,  çiçeklerinin rengi daima sarıdır.

Keçiboynuzu:

Keçiboynuzu

Baklagiller familyasının bir türüdür. Akdeniz ikliminin hakim olduğu bir çok yerde görmek mümkündür. Meyveleri tanesidir ve bu taneleri bakla tanelerini anıdır.  Boyları yaklaşık 8-10m.ye kadar uzanır. Meyvelerinin şekli kahverengi boynuz şeklinde olduğundan bu adı almıştır.

Kızılcık:

Kızılcık

Kızılcıkgiller familyasının bir türü olup ergen ismiyle de bilinir. Boyları 4 ila 8m. Arası değişir. Yapraklarının her iki yüzü tüylüdür. Yaprak çıkarmadan önce çiçek açar ve sonbaharda küçük kırmızı taneler şeklinde meyveleri ekşimtırak tattadır.

Kişniş Otu:

Kişniş

Maydonozgiller familyasına ait bir bitkidir. Halk arasındaki ismi aşotu olarakta bilinir. Boyları 20 ila 70cm. Arası değişir. Bir yıllık bir bitkidir. Kendine has bir kokuya sahiptir. Kurutulmuş meyvesi ve tohumları mutfaklarda baharat olarak kullanılır.

Kuş otu:

Kuş otu

Asıl anavatanı ön Asya’dır. Ülkemizin her yerinde görmek mümkündür. Bahçelerde, yol kenarlarında, tarlalarda yetişir. Her türlü toprakta yetişmeye müsaittir. Bahar ayıyla birlikte yeşermeye başlar ve kış mevsiminde kadar canlı kalır.

Melek otu:  

Melek otu

Anavatanı Suriye Hollanda ve Polonya’dır. Dünyanın farklı yerlerinde farklı türleri yetişir. 9 farklı türü bulunur. Boyları 50 ila 250cm.ye kadar uzanır. Keskin kokulu bir bitkidir.

Melisa otu:

Melisa otu

Nane familyasina ait otsu, çok dallı bir bitki türüdür. Limona benzer kokusu ve aromatik tada sahiptir. Halk arasında oğulotu, ballı baksam ve limon otu olarakta adlandırılır. Boyları 50-150cm. Arası değişir. Genelde Akdeniz ikliminin hakim olduğu yerlerde yetişir.

Ökseotu:

Ökseotu

Avrupa, batı ve güney Asya’ya özgü bir bitkidir. Yarı asalak olarak yaşar. Farklı bölgelerde purç, güvelek, gövelek, gevele, çekem gibi isimlerle bilinir. Her mevsimde yapraklı kalır ve ağaçların üzerinde yaşar.

Sinameki:

Sinameki

İki  çenekli çiçekli bitkilerin Baklagiller sınıfında yer alır. Afrika ve Hindistan başta olmak üzere dünyanın bir çok  yelinde yetiştirilmektedir. Ülkemizde Akdeniz ve güney egede yetişir. Sıcak iklimlerde yetişir fakat kurak iklimde dayanıklıdır. Sarı tohumlu ve baklayı anımsatan sert meyveleri bulunur.

Solucan otu:

Solucan otu

Papatyagiller familyasından ve ismiyle görüntüsünün alakası olmayan bir bitkidir. ülkemizde Karadeniz ve doğu anadolu bölgelerinde yetişir. Boyları 15-35cm. Arasındadır. Halk arasındaki ismi pire otu olarakta bilinir.

Sumak:

Sakızağacıgiller ailesine ait çalılık türü yetişen bir bitkidir. Meyveleri salkımlar halinde, küçük küre taneciklerdir. Renkleri koyu kırmızı, bordo ve tatları ekşidir. Ülkemizde doğu anadolu hariç hemen hemen her yerde yetişir. Boyları 3m.ye kadar uzanır.

Süpürge otu:

Süpürge otu

Fundagiller familyasının bir üyesidir. Funda çiçeği olarakta bilinir. Tohumları MÖ. 2500 yılına ait Mısır mezarında bulunmuştur. Ülkemizde Trakya ve Anadolu’da yetişir. Çiçekleri beyaz ve gövdesi sık yapraklıdır.

Tatula (boru çiçeği):

Tatula (boru çiçeği):

Patlıcangiller familyasından bir bitkidir. Boyları yaklaşık 30-100cm. Arasında değişir. Meyvesi içinde bir çok tohum barındıran gizli hazinedir. Yaprakları saplı, büyük ve ovaldir. Halk arasında anılan diğer isimler ise; şeytan elması, dikenli elma, kusturucu ceviz, eşek hıyarıdır.

Tavşancıl otu:

Tavşancıl otu

Maydonozgiller familyasına ait bir bitki türüdür. Halk arasında öğrek otu ve kamşam olarak ta bilinir. Boyları 2m.ye kadar uzanan keskin kokulu, beyaz çiçekler açan şifalı bir bitkidir.

Tefarik:

Nane familyasına ait çalı turu bir bitkidir. Yüksekliği 60 ila 100cm. Arasında değişen büyük yapraklı, beyaz çiçekli ve hoş kokulu bir bitkidir.

Turp otu:

Turp otu

Ülkemizde daha çok ege bölgesinde bilinen ve tüketilen şifalı bir ot türüdür. Büyük yapraklı, yapraklarının kenarları kalın dişlidir. Baharın gelişiyle bahçelerde, tarlalarda kendini gösterir.

Üzerlik:

Üzerlik

Sedefotugiller familyasının bir türüdür. Asya, Avrupa ve Amerika’nın sıcak bölgelerinde yetişen yapışkan yapraklı bir bitkidir. Tadı acı olan tohumu küçük kapsül içinde bulunur.

Veba otu:

Veba otu

Veba otu nemli ve rutubetli yerleri sever. Genellikle ırmak dere gibi suya yakın yerlerde yetişir. Yaprakları gövde ve boylarına oranla büyük ve diğer bitki yapraklarına göre daha dişlidirler. Yapraklarının alt tarafları gri tüylerle kaplıdır. Yapraklarının ortasından çıkan sapın uç kısımlarında kirli beyazdan açık pembeye kadar farklı renk tonlarında çiçek açar. Halk arasında kel otu olarakta bilinir.

Verem otu:

Verem otu

1800 ‘lü yıllarda Avrupa’da verem hastalığının çok yaygın olduğu dönemde bulunan bir bitkidir. İplik şeklinde olup, bitkileri saran, sarı ve turuncu renkle bir bitkidir. Bitki anlayışıyla kafaları karıştıran bir türdür. Kökü  ve yaprakları yoktur. Klorofil içermez. Yeşil bitkileri sararak onların suyundan beslenir. Tıpkı bir vampir gibidir. Bu bitki boğucu ot, şeytan bağırsağı, cin saçı gibi isimlerle de bilinir.

Yaban gülü (kuşburnu):

Yaban gülü (kuşburnu)

Gülgiller familyasının rose çeşidinin bir türüdür. Anayurdu Avrupa, Kuzey Afrika ve batı Asya’dır. Ülkemizin hemen her yerinde görmek mümkündür. Boyları 2m.den yaklaşık 4m.ye kadar uzanır. Pembe bey çiçekleriyle dikkat çeker.

Yabani ada çayı:

Yabani ada çayı

Yabani ada çayı ballıbabagiller familyasına aittir.  Boyları 20 ila 70 santim arasında değişmektedir. İki yada daha çok yıllık, hoş kokuya sahiptirler. Ama yurdu Güney Avrupa , Akdeniz havzası. İngiltere, ispanya ve Sicilya’da bol miktarda görmek mümkündür.

Yabani kekik:

Yabani kekik

Diğer adı dağ kekiğidir. Ormanlık alanlarda ve kırlarda yetişir. Ülkemizde 33 çeşidi bulunur. Dünyada en çok kekik Türkiye’de yetişir. Yıllık 60-70 ton üretilen kekik yağının %10’u Türkiye’den karşılanır. Kırmızı küçük yapraklı iken kimisi iğne yapraklıdır. En çok Toroslarda ve Isparta’da yetişir.

Yakı otu:

Yakı otu

Latince adı herba moxibustion olan yakı otu Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika’da yetişir. Küpe çiçeğigiller familyasına ait bir  bitkidir. Genellikle nemli ve gölgelik yerlerde yetişir. Kırmızısı, pembesi ve beyazımsı küçük çiçekleri bulunur.

Yaban mersini:

Yaban mersini

Fundagiller familyasına ait olan, yaklaşık boyları 20-50cm. Arasında olan küçük bir çalılıktır.  Ayıüzümü, keçiyemişi, airelle, cranberry, vaccinium myrtullus gibi isimlerle anılır. Meyvesinin renkleri kırmızıdan mora doğru dolguludur. Ülkemizde genelde Karadeniz bölgesinin dağlarında yetişir.

Yaban yoncası:

Yaban yoncası

Çimenlik yerlerde yetişen yuvarlak yapraklı bir bitkidir. Genelde tarla kenarlarında, yol kenarlarında, ağaç diplerinde baharın gelişiyle yüzünü gösterir. Halk arasında tirfil olarakta bilinir. Beyaz ve pembe çiçeklerinin içinde tatlı özü bulunur.

Yer sarmaşığı:

Yer sarmaşığı

Doğada bir çok çeşidi bulunur. Bazı türleri nemli ve rutubetli yerlerde yetişirken bazı türleri ise kurak yerlerde tarlalarda, yol kenarlarında yetişir. Odunsu bir yapıya sahip olan yer sarmaşığı tırmanmayı seven bir bitkidir.  Yuvarlak küçük üzüme benzeyen meyveleri vardır.

Yüksük otu:

Yüksük otu

Sıracagiller familyasına ait bir bitkidir. İki yıllık bir bitki olan yüksük otu, ilk yıl oval biçimde ve kalın yaprakları oluşur. Sonraki yıl ise yapraklarının ortasında kalın  bir sap çıkar ve bu sapın etrafında aşağıdan yukarıya doğru tomurcuk oluşur.

Yoğurt otu:

Yoğurt otu

Latince adı galium aparinedir. Ülkemizde bol miktarda yetişir. Çok eski zamanlarda yoğurt ve peynir yapımda kullanıldığı için yoğurt otu adıyla tanınmıştır. Isırgangiller familyasına ait bir bitkidir.  Ülkemizin her yerinde yetişir. Sarı, beyaz çiçekli ve birazda yapışkandır. Yapışkan otu, duvar fesleğeni, çobansüzgeci ve kaz otu gibi isimlerde bilinir.

Yosun:

Yosun

Nemli ağaçlarda, nemli taşlarda, duvar diplerinde, nemli bulduğu her yerlerde ve denizlerde asalak olarak yetişen bir tür yeşil bitkidir. Sporla çoğalır ve yaklaşık 15.000 türü bulunur.

Yazar : TATAR