Türkiye’de koyunculuk ve Koyun ırkları

/ 17 Haziran 2017 / 841 Görüntüleme / yorumsuz /
1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (oy yok)
Loading...

Koyun yetiştiriciliği et üretimi, süt ve süt ürünleri üretimi, yapağı üretimi ve deri üretimi açısından ülkemiz ekonomisinde önemli yer tutmaktadır. İhtiyaç duyduğunda köylü için koyunculuk kasadır, en yakınındaki bankadır. Koyunculuğun özellikle Doğu ve Güney Doğu Anadolu Bölgeleri’nde yaşayan halkımızın önemli bir geçim kaynağını oluşturur.

Son yıllarda hemen hemen tüm bölgelerimizde küçükbaş hayvan varlığımız bir yandan azalmaya devam ederken, diğer yandan da türlerin dağılımında koyunculuğun payı giderek azalmaktadır.

Koyunların Özellikleri

Farklı koyun ırklarını birbirinden ayırt etmek için bazı özelliklerin bilinmesi gerekmektedir. Bu ayırt edici özelliklerin başında koyunların kuyruk yapıları gelmektedir. Ayrıca renkleri, boyutları, tüy yapıları, yetiştirildiği bölgeler, süt ve et verimleri de koyunların özellikleri arasında yer almaktadır.

Koyun Irkları

Koyunlar genel olarak kuyruk yapılarına, yararlanma yönlerine ve yapağı özelliklerine göre sınıflandırılır.

Yerli ırklarımızda kuyruk yapılarına göre bir sınıflandırma yapılacak olursa;

Yağlı kuyruklu yerli koyun ırkları

  • Akkaraman
  • Morkaraman
  • Dağlıç
  • İvesi

İnce kuyruklu yerli koyun ırkları

  • Kıvırcık
  • Karayaka
  • Sakız
  • İmroz (Gökçeada)

Yöresel yağlı kuyruklu koyun ırkları

  • Herik
  • Tuj
  • Hemşin

Kültür Irkları

  • Merinos
  • Rambouillet (Rambulye)
  • Southdown (Sutdovn)
  • Lincoln (Linkoln)
  • Suffolk (Suffolk)
  • Hampshire (Hemşayr)
  • İlle de France ( İl dö frans)

Türkiye’de Bilinen ve Çok Görülen Koyun Irkları

Akkaraman Koyun Irkı

Akkaraman koyun ırkı

Ülkemizde yetiştirilmekte olan bir diğer koyun ırkı ise yağlı kuyruklu koyun ırkına mensup Akkaraman koyunudur. Bu koyun türü ülkemiz sınırlarında en sık rastlanmakta olan koyun türleri arasında yer almaktadır. Yetiştirildiği alan olarak çoğunlukla İç Anadolu bölgesi içerisin de  yer alan Sivas, Eskişehir, Kütahya gibi iller yer almaktadır. Beyaz renkli vücuda sahip bir koyun türü olarak bilinmektedir. Ağız ve burun çevresinde siyah lekelenmeler görülmektedir. İri yapılı vücudu, ince dudak yapısı, 14 adet kaburgası ve uzun bacakları ile diğer koyunlardan ayrılmaktadır. Çoğunlukla kurak iklim alanlarını sevmektedir. Uzun yürüyüşe ve olumsuz çevre koşullarına alışkın bir bünyeye sahiptir. Yetiştiriciliğinde coğrafi özellikleri bakımından engebesiz düz alanları tercih edilmektedir.

Dağlıç Koyun Irkı

Dağlıç Koyun Irkı

Yine ülkemiz sınırlarında özellikle de Ege bölgesi taraflarında yetiştirilmekte olan bir başka koyun ırkı Dağlıç koyunudur. Türkiye’de oldukça az yetiştirilmekte olan bu ırk, çoğunlukla beyaz renklidir. Ortalama ağırlığı 40 kg civarında olan bu koyun türü, küçük vücut yapısına sahiptir. Erkek türleri genellikle boynuzlu dişileri ile boynuzsuz yapıdadır. Bulunduğu yere adapte olabilme özelliği bulunmaktadır.

İvesi Koyun Irkı

İvesi Koyun Irkı

İvesi koyunu da Fırat ve Dicle nehri etrafında Şanlıurfa, Gaziantep, ve Hatay illerinde yetiştirilmekte olan bir koyun türüdür. Süt verimliliği en fazla olan koyun türüdür. Çoğunlukla sürüler halinde yetiştirilmektedir. Türkiye sınırlarında üretimi az yapılan yağlı kuyruklu bir koyun türüdür. Ortalama ağırlığı 45 kg civarında bir koyunun süt verimi 155 kg civarında olmaktadır.

Karayaka Koyun Irkı

Karayaka Koyun Irkı

Karayaka koyunu ise Türkiye’de yer almakta olan ince kuyruklu ırk yapısına sahip koyun türleri arasında yer almaktadır. Tokat ve Amasya çevrelerinde yetiştirilmekte olan bu tür, küçük vücut yapısına sahiptir. Alnının ortasında kakül bulunmaktadır. Bu özelliği ile oldukça dikkat çekici bir görünüme sahiptir. Sağlam tırnak ve bacak yapısına sahip olan bu tür, engebeli alanlarda da otlama olanağı gösterebilmektedir. Tüyleri çoğunlukla yatak ve yorgan yapımında kullanılmaktadır. Oldukça lezzetli bir et yapısına sahiptir.

Sakız Koyun Irkı

Sakız Koyun Irkı

Ege kıyılarında yer almakta olan Çeşme, İzmir, Aydın illerinde yetiştirilmekte olan Sakız koyunu dip kısmı az yağlı, üçgen, uç kısmı yağsız kuyruk yapısında sahiptir. İnce kuyruk ırkındandır. Süt verimi en fazla olan koyun türleri arasında yer almaktadır. Meme başlarının fazlalığı süt veriminin en büyük kanıtıdır. Erken gelişen ırklar arasında yer almakta olan bu tür, sürü halinde yetiştirilmektedir. Beslenme düzeyine göre artış gösteren süt verimi ortalama 200 kg civarındadır.

Kıvırcık Koyun Irkı

Kıvırcık Koyun Irkı

Kıvırcık koyun ise et ve süt veriminde öncelikli koyun türleri arasında yer almaktadır. Etçi ve Sütçü olarak iki ayrı tipi bulunmaktadır. Etçi tip kıvırcık daha geniş bir yapıya sahipken, sütçü tipi ise ortalama yapıdadır. Her ikisi de beyaz renklidir. İnce kuyruk ırkına sahip olan bu tür genellikle 400 başlı sürüler halinde yetiştirilmektedir.

koyun türleri

Dünyadaki Koyun Irkları

Koyun ırkları dünya üzerinde oldukça önemli bir yere sahiptir. Çoğunlukla Türkiye sınırları içerisinde yer almakta olan koyun türleri ile yabancı ırklarda yer alan türlerin birleşmesinden oluşan melez koyunlar yer almaktadır. Böylelikle daha verimli et ve süt üretimi sağlamakta olan koyunların yetiştiriciliği yapılabilmektedir. Bu koyun türleri arasında en önemli tür Merinos koyunu olarak bilinmektedir. Yetiştirildiği bölgelere göre isimlendirilmekte olan merinos koyunu Orta Anadolu Merinosu, Anadolu Merinosu ve Karacabey merinosu olarak çeşitlenmektedir. Olukça etli bir koyun türüdür. Çoğunlukla iri yapılı, dolgun etli, orta boylu ve beyaz renklidir. Genellikle Alman etçi merinoslar ile Akkaraman koyunlarının birleşmesinden üretilmektedir. İnce kuyruk yapılı ırka mensuptur.

Orta Anadolu Merinosu

Orta Anadolu Merinosu

Karacabey Merinosu

Karacabey Merinosu

Melez Koyun Irkı

Melez koyun türü olarak bilinmekte olan bir başka tür ise Malya koyunudur. Merinos koyunları ile Akkaraman koyun türlerinin birleşmesinden oluşan başka bir ırk olarak bilinmektedir. Yarım yağlı kuyruklu koyun ırkındandır.

Gökçeada Miroz Koyun Irkı

Gökçeada Miroz Koyunu ise adından da anlaşılacağı gibi Çanakkale ili çevresinde yetiştirilmekte olan bir koyun ırkıdır. Melez koyunlar arasında yer almakta olan bu ırk küçük vücut ölçülerine sahiptir. Beyaz renkli olan bu tür ince kuyruklu ırktandır. Yaklaşık 60 kg süt verimine sahiptir.

Gökçeada Miroz Koyun Irkı

Dünya üzerinde yerli ve melez olan koyunların yanı sıra yabancı koyun ırkları da yer almaktadır. Bu koyun türleri arasında Katahdin koyunu, Kamerun koyunu,  Texel koyunu, Romanov koyunu, Dorper koyunu gibi türler yer almaktadır.

Yabancı ırka mensup koyun türleri arasında yer almakta olan Katahdin koyunu, Kanada ülkesinde yetiştirilmekte olan bir tür olarak bilinmektedir. Çoğunlukla ikiz veya üçüz gibi çoğul doğumlar ile üreyebilmektedir. Özel bir bakıma ihtiyaç duymamaktadır. Mera koyunu olarak bilinmektedir. Tüm iklim koşullarına uyum sağlayabilmektedir. Oldukça etçil bir koyun türüdür.

yabancı koyun türleri

Kamerun koyun Irkı

Kamerun koyunu ise Kamerun ülkesinde yetiştirilmekte olan bir koyun türüdür. Yabancı ırklı bu koyun türü adını yetiştirildiği ülkeden almaktadır. Kahverengi renge sahip bu tür, evcil ortamlarda üretilmektedir. 5 aylık bir gebelik sürecine sahiptirler. Bu nedenle çabuk ürerler.

koyun ırkları

Dromer koyun Irkı

Dromer koyunu da dünya üzerinde oldukça önemli bir ırka sahiptir. Güney Afrika’da yetiştirilmekte olan bu tür melez bir koyun niteliğindedir. Gücü ve sağlamlığı ile oldukça ön plandadır. Oldukça hızlı büyüme özelliğine sahiptir. Yüksek doğurganlık oranı görülmektedir.

Romanov koyun Irkı

Romanov koyunu ise dünyaca ünlü bir koyun türü olarak bilinmektedir. Birçok farklı özelliğe sahip olan bu tür 100 koyundan 400 kuzu elde edilebilen bir türdür. Rusya kökenli olan bu türün eti oldukça lezzetlidir.

Romanov koyun ırkı

Et Verimi Yüksek Olan Koyun Irkları

Et üretimi alanında zengin bir yapıya sahip olan koyun ırkları arasında Alman Siyah başlı koyun, Asaf koyunu, Bafra koyunu, Columbia koyunu, Dorper koyunu, Karacabey ve Orta Anadolu merinosu, Menemen koyunu, Shrophire koyunu, Suffolk koyunu, Targhee koyunu gelmektedir. Bu tip koyunların oldukça iri yapılı olduğu gözükmektedir.

Süt Verimi Yüksek Olan Koyun Irkları

Eti kadar sütünün de önem içerdiği koyun türleri arasında fazla miktarda süt verebilme özelliğine sahip türler yer almaktadır. Bu türler içerisinde Sakız koyunu, skopelos koyunu, İvesi koyunu, Akkaraman koyunu gibi türler yer almaktadır.