Canlıların ortak özellikleri nelerdir?

/ 18 Haziran 2017 / 236 Görüntüleme / yorumsuz /
1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (oy yok)
Loading...

Canlıların ortak özellikleri; hücresel yapı, beslenme, solunum, büyüme ve gelişme, hareket, boşaltım, üreme, çevresel uyarılara tepki, organizasyon olarak sıralanır. Bunları maddeler halinde inceleyelim.

Hücresel Yapı:

Canlı varlıkların hepsi, ister çok hücreli ister tek hücreli olsun, hücresel bir yapıya sahiptir.

Örnek: Paramesyum, Amip, Öglena

Örnek: Hayvan, Bitki ve bazı mantarlar

Beslenme:

Canlılar enerji ihtiyaçlarının karşılanması, hücre yapısına katılacak maddelerin alınması, yeni hücrelerin oluşması ve hücre içerisinde yaşamsal olayların düzenlenmesi için beslenmek zorundadırlar. Bazı canlılar kendi besinlerini kendileri yapar(Ototrof-Bitki, algler). Bazıları ise kendi besinlerini kendileri üretemeyip dış ortamdan hazır olarak temin ederler (Heterotrof- Hayvanlar ve çoğu mantarlar).

Solunum:

Canlılar yaşamlarını sürdürürken gerekli olan enerjiyi besinlerde depo edilen kimyasal bağ enerjisinden elde ederler. Bu enerjinin açığa çıkarılma sürecine solunum denir. Solunum Oksijenli ve oksijensiz olarak ikiye ayrılır. Solunum hücre düzeyinde gerçekleşen bir yıkım olayıdır.

Oksijensiz solunum: Hücrede kimyasal bağ enerjisinin ortaya çıkarılması oksijen kullanılmaz (Bazı bakteriler, bira mayası)

Oksijenli solunum: Hücrede kimyasal bağ enerjisinin ortaya çıkarılmasında oksijen kullanılır. (Çok hücreli organizmaların çoğu, tek hücrelilerin bir kısmı)

Büyüme ve Gelişme:

Genç bir bireyin ergin olana kadar geçen süreye gelişme denir.

Canlıların yapısını oluşturan hücrelerin sayıca ve hacim olarak artmasına büyüme denir. Metabolizma, hücrede meydana gelen yapım(Anabolizma) ve yıkım (Katabolizma) tepkimelerinin tümüdür.

Anabolik ve katabolik olaylar hücrenin hayatı boyunca devam eder.
Anabolik olaylar, katabolik olaylardan fazlaysa canlı büyüme evresindedir.
Anabolik olaylar, katabolik olaylar eşitse büyüme durur. (ergin bir bireydir)
Katabolik olaylar, anabolik olaylardan fazla ise canlı yaşlanma evresindedir.

Hayvanlarda büyümenin üst sınırı varken bitkilerde ise gövde ve kök uçlarında bulunan sürekli bölünebilen doku sayesinde büyüme sınırsızdır.

Hareket:

Bütün canlılar hareket edebilme yeteneğine sahiptir.

Bir hücreli canlılar yalancı ayak, kamçı, sil, v.b yapılarla sağlarken çok hücreli canlılarda ışığa yönelim, yürüyerek, koşarak, uçarak ve yüzerek hareketi sağlayabilirler.

Boşaltım:

Hücrede oluşan metabolik atıklarının hücrelerden uzaklaştırılmasına boşaltım denir. Bir hücreli organizmalar atık maddeleri hücre zarından, çok hücreli canlılarda da özel sistemlerle (Sindirim (Katı atık uzaklaştırılır), solunum(Gaz atıklar uzaklaştırılır), boşaltım (Sıvı atıklar uzaklaştırılır ) vb. sistemleriyle )boşaltım sağlanır.

Üreme:

Canlıların soylarını devam ettirmek için kendine benzer yeni hücreler oluşturmasına denir. Eşeyli ve eşeysiz üreme olarak gerçekleştirilir.

Eşeysiz üreme; Hücrenin ikiye bölünmesi ile gerçekleşir. Genetik çeşitlilik yoktur. Birebir kopya oluşur.

Eşeyli üreme; Farklı iki cinsiyetteki canlının üreme hücrelerinin birleşmesiyle oluşur. Genetik çeşitlilik vardır.

Çevresel Uyarılara Tepki:

Canlıya dış ortamdan gelen fiziksel etki, kimyasal maddeler, ortam sıcaklığı, basınç vb. değişkenler çevresel uyarılara karşı tepki gösterirler. Küstüm otunun yapraklarına dokununca kapatması bu duruma örnek verilebilir.

Organizasyon:

Tüm canlılarda, canlıyı oluşturan kısımlar yaşama şansını arttıracak şekilde uyumlu ve işbirliği içinde çalışırlar. Buna çok hücreli canlılarda aynı görevi yapan hücreler bir araya gelerek dokuları, Dokular organları oluşturması örnek verilebilir.